Sáng
26/10/2012, tại toà nhà 60 Lý Thái Tổ đã diễn ra buổi giao lưu trực tuyến chủ đề
“Fundraising – Gọi vốn đầu tư” với diễn giả khách mời là anh Nguyễn Hồng Trường
– Giám đốc kinh doanh & phát triển công nghệ, IDG Venture Vietnam .
“Fundraising”
là chủ đề thứ hai trong chuỗi 6 chủ đề của Khóa học trực tuyến miễn phí “Khởi
nghiệp cùng các CEO công nghệ hàng đầu Việt Nam” do Topica Founder Institute
cùng InfoDev ( Worldbank) và Savvi tổ chức dành cho các những cá nhân đang mong
muốn và có ý tưởng khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ tại Việt Nam.
Rất
nhiều câu hỏi hay đã được gửi đến Ban tổ chức trước, trong và sau buổi giao lưu.
Sau đây xin đăng tải những câu hỏi chọn lọc đã được anh Nguyễn Hồng Trường trả
lời trong khuôn khổ cho phép của khóa học.
1.
Khi
start up đến gọi vốn, những lỗi nào các start up hay gặp phải nhất? Anh Trường
có lời khuyên gì cho start up trước khi đến gọi vốn?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Startup
thường có một số lỗi cơ bản khi gọi vốn như:
Lỗi thứ nhất: Nhiều bạn thường
đến với tâm thế mình có cả thế giới, coi sản phẩm của mình có thể làm mọi việc,
xây dựng một hệ sinh thái vững chắc và xử lý nhiều việc lớn lao. Nhưng bí quyết
của thành công là phải định nghĩa lại thế giới.
Lỗi
thứ hai là không quan tâm đến thế giới nghĩ gì. Không biết liệu thế giới có cần
sản phẩm của mình hay không.
Lỗi
thứ ba là sáng tạo lại bánh xe, đưa ra các sản phẩm và mô hình thiếu tình mới và
sáng tạo. Mặc dù thực tế không đòi hỏi các mô hình thực sự mới nhưng luôn cần có
nét sáng tạo và định hướng mới.
Lỗi
thứ tư lại là các startup quá mới dẫn đến trường hợp thậm chí còn không khả thi,
khó có thể kiệm nghiệm và thuyết phục.
Lời
khuyên đưa ra là cần lùi lại và nhìn lại các sản phẩm của mình,thực sự nhìn nhận
xem bản thân có cái gì và không có cái gì, không nên quá đắm đuối với sản phẩm
của mình. Cũng không nên quá hốt hoảng khi nhận ra bản thân còn nhiều thiếu sót.
Cái quan trọng là có sự tự tin, và dám thể hiện những gì mình có với nhà đầu tư.
Cần nhìn nhận lại bản thân kĩ lưỡng trước khi tiếp cận nhà đầu tư”
2.
Làm
sao để thu hút được nhà đầu tư? Anh Trường có thể chia sẻ về những start up đã
từng gây ấn tượng với anh, và cách họ gây ấn tượng với anh như thế nào? _ Nhiều
người hỏi
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Cần
nhìn vào nhà đầu tư muốn gì (founder và sản phẩm). Đó là hai yếu tố quan trọng
đầu tiên mà nhà đầu tư nhìn vào. Như vậy, đối với startup, điều đầu tiên là cần
có sự chắc chắn trong sản phẩm, định nghĩa và định hướng được thị trường, cách
tiếp cận. Nhìn ra được sản phẩm dùng để làm gì, cho ai. Hiểu rõ về sản phẩm là
điều quan trọng nhất.
Về
mặt con người, lời khuyên là đến với đúng bản năng của mình, không nên cố gồng
lên thể hiện mình là một con người nào đó khác. Chính bản năng, bản lĩnh của
founder là cái nhà đầu tư nhìn vào để biết công ty có khả năng đi xa được hay
không, và đó chính là điều thuyết phục nhà đầu tư.
Đối
với riêng anh, anh đánh giá rất cao những người luôn là chính mình, như anh
Nguyễn Ngọc Điệp CEO Vật giá. Anh Điệp đã đến với bản báo cáo tài chính với
những tham số là tiếng Nhật khi trình bày với các nhà đầu tư người Mỹ, cách thức
tuy bản năng nhưng lại gây ấn tượng với nhà đầu tư. Khi đến tham quan môi trường
làm việc của Vật giá, anh Trường thấy một căn nhà phố cổ chật hẹp chỉ hơn 10m2
nhưng được tận dụng làm việc cật lực với sự say mê của hơn 30 con người, họ thậm
chí còn chẳng quan tâm đến nhà đầu tư đang đến quan sát họ. Một leader có khả
năng truyền cảm hứng và một đội ngũ như vậy thực sự là điều ấn tượng nhà đầu
tư.
Một yếu tố khác gây ấn tượng là sự kiên trì. Hầu hết các startup thể hiện
sự kiên định cao gây ấn tượng cho nhà đầu tư. Một điểm cần lưu ý với startup là
đi theo bản năng, nhưng không đi một cách mù quáng, và phải minh chứng được bản
năng của mình đang đi đúng hướng. Vì thị trường Việt Nam còn mới nên hãy yên tâm
là còn nhiều cơ hội đến với các startup. Hãy quan tâm đến các mô hình kinh doanh
phù hợp với thị trường, đó mới là yếu tố quan trọng trong giai đoạn này.”
Nguyễn Hồng Trường – Giám đốc
kinh doanh & phát triển công nghệ
IDG Venture Vietnam
3.
Trình
tự thẩm định một dự án của IDGs sẽ diễn ra như thế nào ? Thường nó sẽ kéo dài
trong bao lâu?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Trình
tự thẩm định của IDG thường bao gồm ba bước chính.
Bước 1: Engaging (tiếp
cận,tìm hiểu ban đầu)
Đây là bước đầu tiên và cũng là bước quyết định 60% khả
năng gọi vốn thành công của doanh nghiệp vì nhà đầu tư thường chỉ mất 30′ để
biết doanh nhân này có làm được việc lớn hay không, sản phẩm có khả quan hay
không. Quá trình này có thể đòi hỏi thời gian lên đến vài ba tháng, doanh nghiệp
phải tìm đến nhà đầu tư, và có mức độ cởi mở nhất định với nhà đầu tư mà họ tìm
đến. Thời gian này doanh nghiệp cần có thể thể hiện được bản thân và nhà đầu tư
sẽ nêu ra một vài thay đổi cần có.
Bước
2: Thẩm định
Khi nhà đầu tư xác định đây là một doanh nghiệp có tiềm năng đầu
tư, ta sẽ đến bước thứ 2. Nhà đầu tư sẽ phải nghiên cứu một loạt các thông tin
để hiện tại và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp có phù hợp và khớp nhau hay
không (3 tháng)
Bước
3: Đàm phán đầu tư (1-3 tháng)
Đưa ra các điều kiện, điều khoản. Hai bên có
sự trao đổi để đưa ra các hợp đồng giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp. Đây là lúc
startup gặp gỡ với nhiều khái niệm mới. Vì vậy có thể nói đây là một giai đoạn
vô cùng quan trọng. Họ sẽ biết được nhà đầu tư mong muốn gì, và bản thân họ có
thể phát triển như thế nào với sự giúp đỡ của nhà đầu tư.
Sau
đó sẽ là giai đoạn quản lí đầu tư. Vậy một startup để nhận được đầu tư từ đầu
đến lúc có hợp đồng sẽ mất khoảng 6 tháng, thậm chí có trường hợp lên đến cả năm
vì đòi hỏi nhiều thay đổi và sửa chữa.”
4.Khi
start up ở những giai đoạn đầu tiên, sản phẩm chưa hoàn thiện, thì làm sao định
giá được công ty đó và phương án đầu tư như thế nào?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Startup
ở giai đoạn sản phẩm chưa hoàn thiện mà được đầu tư tức là nhà đầu tư đã nhìn ra
tiềm năng của sản phẩm, nhìn ra được để sản phẩm hoàn thiện và đưa ra thị trường
cần mức đầu tư như thế nào. Vốn dĩ nhà đầu tư rất có kinh nghiệm trong lĩnh vực
này, và họ dựa vào các tham số thị trường để biết khoảng đầu tư cần thiết cho
startup trong giai đoạn đầu.
Ví
dụ: có hai trường hợp về sản phẩm :
Sản
phẩm chưa hoàn thiện (máy tìm kiếm, mạng xã hội): những sản phẩm như
socbay,xalo,tamtay chưa hoàn thiện nhưng nhà đầu tư vẫn quyết định rót vốn vào,
vì họ có khả năng và xác định rõ ràng thị trường của mình
Trường
hợp thứ hai là khi nhà đầu tư đã có tầm nhìn là sản phẩm đầu tư có khả năng thay
đổi phù hợp (các website về diễn đàn,ví dụ như yeuamnhac và webtretho,dần trở
thành một platform về âm nhạc hay chăm sóc trẻ con.) Khi này IDG là người hỗ trợ
để biến đổi các sản phẩm đầu tiên trở thành sản phẩm có giá trị lâu dài trên thị
trường.”
5.
Hiện
VC đánh giá thế nào về các dự án có thể mang lại lượng người dùng hàng tháng lớn
nhưng lại chưa có hướng kiếm tiền rõ ràng (vd: các apps mạng xã hội, các trang
reviews…) _ Nguyễn Phương Lâm _ Đại học Ngoại Thương
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Ví
dụ về web raovat ( lấy traffic để bán quảng cáo hay thu phí người đăng tin). Sau
nhiều cuộc tranh luận,cuối cùng raovat đã phát triển như ngày hôm nay. Từ
traffic đến kiếm tiền là một quá trình dài cần có sự hỗ trợ của nhà đầu tư tới
doanh nghiệp
Một
trường hợp khác là biến đổi hẳn mô hình kinh doanh, ví dụ một site lớn vốn kiếm
tiền từ quảng cáo chuyển sang ecommerce khi có lượng người dùng trung thành. Đây
là một quá trình biến đổi liên tục do sự tương tác của người doanh nhân với thị
trường và sự tương tác của doanh nhân với nhà đầu tư để có thể tìm ra hướng đi
hợp lí nhất,thống nhất cao.
Một
quyết định sai vẫn có thể sửa được, nhưng một số quyết định sai thì sẽ mất sản
phẩm, mất thị trường. Các startup có thể thành công cần phải qua quá trình tương
tác gắn bó dài lâu với nhà đầu tư.. Bài học : các startup đến với nhà đầu tư
cùng một sản phẩm có tiềm năng, thế nhưng để khiến nó trở nên thành công cần có
sự tương tác và gắn bó chặt chẽ giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp. ”
6.
Lời
khuyên về việc chia cổ phần cho các nhà đầu tư? Chia bao nhiêu % thì hợp
lý?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Đặc
điểm là trong ngành dotcom thì mối quan hệ giữa founder và nhà đầu tư là một mối
quan hệ tối quan trọng. Phần lớn các mô hình thành công trên thế giới cần có sự
góp mặt của nhà đầu tư, hiếm khi founder có thể tự lực cánh sinh từ đầu đến
cuối. Điều này có nghĩa là quá trình đầu tư không chỉ diễn ra một lần mà diễn ra
đến vài lần, đến cả giai đoạn lên sàn… Tính toán của doanh nghiệp khi chia sẻ cổ
phần, mời đầu tư bao nhiêu đòi hỏi người founder phải tính toán kỹ, và vì thị
trường luôn biến đổi rất nhanh nên bạn cần phải thật nhanh khi quyết định. Nếu
bạn có sản phẩm hay mà không được đầu tư đầy đủ và kịp thời thì sẽ là một sự
lãng phí to lớn.
Có
hai xu hướng: một bên thì rất e dè chia sẻ với IDG, một bên coi IDG gần như là
một founder thứ hai cùng chia sẻ mọi việc. Tỉ lệ có thể lên đến 50%, nhưng
thường thì mức độ chỉ là tầm 30%. Thậm chí có trường hợp doanh nghiệp chia sẻ
thì IDG lại khuyên là không cần thiết phải chia sẻ nhiều đến thế.
Các
dotcom thành công không quan tâm đến số tiền mà quan tâm đến sản phẩm sẽ đem lại
thành công gì trên thị trường. Nếu vòng đầu bạn hi sinh một lượng lớn cổ phần
thì có thể vòng sau khi bạn đã ổn định bạn chỉ mất thêm một số cồ phần nho nhỏ.
Lời khuyên của tôi là không có quá quan tâm đến con số,hãy chỉ lo lắng đến sản
phẩm của mình.”
7.
Tỷ
lệ % gọi vốn thành công là bao nhiêu? IDG có hỗ trợ gì để tăng % tỷ lệ gọi vốn
thành công đó?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Tỉ
lệ gọi vốn thành công thường rất thấp, do hai yếu tố.
Thứ
nhất, các ý tưởng luôn luôn sẵn có,vì vậy các startup đừng nghĩ rằng ý tưởng của
mình là độc nhất. Cái quan trọng nhất là con người ( đây là nghệ thuật chứ không
phải là khoa học). Nhà đầu tư sẽ sử dụng con mắt thứ ba để đánh giá con người và
khả năng thành công của công ty.
Yếu
tố hai là đôi khi dự án không phù hợp với thị trường. Mặc dù các sản phẩm mà mô
hình kinh doanh ổn định và chắc chắn nhưng không được đầu tư bởi vì các mô hình
và sản phẩm này không có tính đột phá. Các nhà đầu tư muốn đầu tư vào các doanh
nghiệp có khả năng xếp nhất nhì trên thị trường hẹp của mình. Hãy nhớ rằng không
được đầu tư không có nghĩa là công ty hay sản phẩm chưa tốt. Không phải dự án,
con người tồi mà nhà đầu tư muốn tìm kiến những startup phù hợp. Startup đừng sợ
tỷ lệ thấp, mà hãy tiếp cận để thử thách chính bản thân, sản phẩm của chính
mình. Nếu không làm gì thì sẽ không có gì xảy ra.”
8.
Cách
chuẩn bị bản kế hoạch kinh doanh như thế nào để có thể raise fund? Có những yếu
tố nào quan trọng cần chú ý trong bản kế hoạch kinh doanh?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Cách
chuẩn bị bạn kế hoạch kinh doanh để gọi được vốn: Có nhiều template, người doanh
nhân trước hết cần chủ động. Nhà đầu tư đã nhìn rất nhiều bản kinh doanh dù dày
đến mấy trăm trang thì họ cũng chỉ cần 5-10p để hiểu. Họ sẽ đánh giá cao khi bản
kế hoạch kinh doanh nói rõ về sản phẩm, thông số thị trường, khách hàng, mô hình
kinh doanh, những số liệu chính xác.
Yếu
tố đầu tiên các startup cần chú trọng trong bản kế hoạch kinh doanh: luôn là sản
phẩm. Hai – thị trường. Thị trường của mình là gì, có khả năng kiếm tiền ở đâu.
Mô hình kinh doanh là gì? Ước lượng thị trường.
Yếu
tố thứ tư là lượng hóa nó. Hầu hết lượng hóa của các startup là không chính xác.
Mặc dù tính thì sẽ sai nhưng việc tính toán là vô cùng quan trọng để nhà đầu tư
có thể nhìn ra điểm sai và có thể giúp bạn có những lời khuyên hợp lí. Nhà đầu
tư sẽ giúp startups tìm ra những lỗi sai, số liệu nào cần chỉnh, nhưng đừng quá
chi tiết. Hãy để điều đó vào buổi gặp thứ 2,3. Yếu tố thứ năm là con người,đội
ngũ,họ bao gồm những ai và có khả năng như thế nào.”
9.
Start
up nên sử dụng những mối quan hệ như thế nào để hỗ trợ quá trình khởi nghiệp của
mình?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Khi
thuyết phục nhà đầu tư thì cần show ra những mỗi quan hệ lớn, có giá trị để tăng
giá trị của bản thân: Có mối quan hệ luôn là rất tốt nhưng vấn đề là mối quan hệ
có đem lại giá trị không? Có phải là một yếu tố quan trọng khi tạo ra giá trị
thành công hay không?”
10.
Trong
các dự án được IDG đầu tư có dự án nào do các Founder còn trẻ (dưới 27 tuổi) và
ít kinh nghiệm thực hiện không ? Anh có thể chia sẻ lại những ấn tượng của mình
về những start up trẻ tuổi này? Ngoài ra anh có lời khuyên nào cho những founder
trẻ tuổi?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Với
kinh doanh, mỗi ngày là một câu chuyện mới. 70 tuổi vẫn có thể ít kinh nghiệm
như người 27 tuổi. Vì thế,mặc dù kinh nghiệm có thể là quan trọng nhưng điểm cốt
lõi nằm ở giá trị sản phẩm. Kinh nghiệm nhiều nhưng sản phẩm khó thành công,
hoặc kinh nghiệm không phù hợp với sản phẩm thì con đường thành công sẽ rất xa.
Nhiều startup không có nhiều kinh nghiệm nhưng với một sản phẩm tuyệt vời sẽ có
thể đạt được nhiều bước tiến đáng nể. ( ví dụ như Yahoo, kinh nghiệm không thể
giúp họ khi sản phẩm của họ không còn bắt kịp với thời đại)
Thực
tế, 50% startup đến với IDG là rất trẻ, và hầu hết những con người như thế không
có quá nhiều kinh nghiệm về quản lí. Tuy nhiên với sự quyết tâm theo đuổi đến
cùng,họ vẫn có thể tạo những bước tiến rõ rệt. Điều tôi ấn tượng nhất là sự ĐAM
MÊ và KIÊN ĐỊNH của những con người như vậy.”
11.
Anh
đánh giá thế nào về khả năng quản lý tài chính của các Startup Việt Nam ? anh có
nghĩ các Startup cần có founder mảng tài chính bên cạnh Founder kỹ thuật và
Founder sale marketing ?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Tài
chính của một startup thực ra không quá phức tạp. Người founder mà có sự thông
minh hay bản năng tự nhiên của việc xây dựng sản phẩm hoàn toàn có khả năng tinh
toán tài chính,thu chi của sản phẩm của mình. Điều mà các startup hay gặp vấn đề
là các chuẩn về tài chính,kế toán của thị trường mà startup không rõ ràng hay
chưa có kinh nghiệm lắm. Vì thế cần có đội ngũ tài chính kế toán tốt và nắm vững
các mặt tài chính cơ bản. Tuy nhiên founder phải khá kĩ tính, chi tiết và tỉnh
táo về mảng này với sự support của người có chuyên môn. Đặc biệt là các giai
đoạn biến chuyển như từ vòng A sang vòng B, cần có tài chính vững hơn rất
nhiều.”
12.
IDG
mong muốn đầu tư vào những sản phầm nào? IDG mong muốn nhìn thấy những xu hướng
mới nào trong các start up sau này?
Anh
Nguyễn Hồng Trường:
“Định
hướng của IDG: vẫn là công nghệ, truyền thông, internet. IDG không hạn chế về
luồng ý tưởng. Startup tiếp tục tìm tòi và nghiên cứu sản phẩm phù hợp. Khó có
thể đưa ra một lời khuyên cụ thể mà điều quan trọng là mọi người cần tiếp tục
đào sâu và tìm kiếm.
Xu
hướng mới cần được đón đầu nhưng cần lưu ý sp có phù hợp với thị trường VN như
mobile hóa- chưa có nhiều mô hình, cá nhân hóa, định nghĩa lại về mạng xã hội và
social media – mảng này đang diễn ra phong phú, có nhiều mô hình kinh doanh mới
nên sẽ có nhiều tiềm năng khai thác, truyền thông hợp nhất… Ở nước ngoài, các
bạn có thể đi sâu, tạo những sản phẩm mang tính toàn cầu nhưng ở Việt Nam cần
quan tâm đến tính quy mô của thị trường, cẩn tạo ra một thị trường đủ rộng để
hoạt động.”
Cuối
cùng, lời khuyên của tôi tới các startup cần tỉnh táo để luôn nhìn ra xu hướng
của thị trường và xu hướng phát triển tương lai.Luôn luôn ăn ngủ và quan tâm
theo sát sản phẩm thì mới có thể tạo ra những thành công lớn.Thứ ba là đi theo
bản năng của mình một cách tỉnh táo thì sẽ đạt được nhiều thành công.
Cám
ơn anh về buổi Giao lưu trực tuyến hết sức bổ ích ngày hôm nay!
Giới
thiệu về khóa học:
Khóa
học “Khởi nghiệp cùng các CEO công nghệ hàng đầu Việt nam” được xây dựng với mục
đích đào tạo, phát triển các kỹ năng quản lý, điều hành doanh nghiệp mới và giúp
các bạn kết nối với mạng lưới các nhà đầu tư và những nhà khởi nghiệp trẻ
khác.
Khóa
học được triển khai trong 6 tuần với 6 chủ đề liên tiếp. Mỗi tuần học là 1 topic
quan trọng, học viên sẽ join vào event từng tuần học trên facebook để theo dõi
và trao đổi trong khóa học. Cuối mỗi tuần, vào sáng thứ sáu hàng tuần sẽ diễn ra
buổi giao lưu trực tuyến với diễn giả khách mời về chủ đề trong tuần. Chủ đề
tuần 3 – “Product Development” sẽ diễn ra vào tuần tới từ 29/10 – 2/11/2012 với
diễn giả khách mời là anh Phùng Tiến Công, Founder & CEO Noi.vn. Mọi thông
tin xin xem tại: http://bit.ly/S04pgE
Link
to full article
