Thâm nhập châu Á từ năm 1971 với
cửa hàng đầu tiên ở thủ đô Tokyo của Nhật, McDonald’s dần mở rộng sự hiện diện
của họ tại khu vực Đông Nam Á và các nước lân cận.
Cuối tháng 8 vừa qua, một lãnh đạo
cấp cao của tập đoàn nổi tiếng này đã đến thăm và làm việc với vài đối tác
nhượng quyền (franchise) tiềm năng nhằm xúc tiến việc khai trương nhà hàng đầu
tiên tại TP.HCM. Thời điểm cụ thể tuy vẫn chưa được xác định, nhưng vị đại diện
này cho biết McDonald’s dự kiến sẽ có mặt chính thức tại Việt Nam trong vòng 2
năm tới.
Những cựu du học sinh Singapore
hay Pháp, đa số là người trẻ, mà người viết tiếp xúc đều tỏ ra khá hào hứng với
thông tin này. Một khảo sát nhanh được NCĐT thực hiện tại một trường đại học
quốc tế lớn ở TP.HCM cũng đưa ra kết quả tương tự. Và có một điều thú
vị rằng, 2/3 số sinh viên bày tỏ sự thích thú đều chưa bao giờ ăn
McDonald’s mà chỉ biết đến thương hiệu này thông qua bạn bè, báo chí hay
internet.
Thực chất, khi Việt Nam vừa gia
nhập ASEAN vào giữa những năm 90 của thế kỷ trước, chính McDonald’s mới là tập
đoàn thức ăn nhanh có mặt sớm nhất tại đây. Tuy nhiên, nhà hàng đầu tiên của họ
tại TP.HCM phải đóng cửa không lâu sau đó vì nhiều nguyên nhân khách
quan.
Đến năm 1997, chuỗi nhà hàng gà
rán KFC (thuộc Yum! Brands) mới có mặt và chính thức đặt nền móng cho sự phát
triển của ngành công nghiệp thức ăn nhanh tại Việt Nam. Trải qua hơn 15 năm hoạt
động với rất nhiều khó khăn, KFC đã cùng với Lotteria (Hàn Quốc) và Jollibee
(Philippines) nắm giữ những thị phần đáng kể của thị trường thức ăn nhanh tại
đây.
Hiện KFC đã có 116 cửa hàng và
Lotteria đã mở 107 nhà hàng tại các đô thị lớn. Jollibee tuy chỉ có khoảng 30
nhà hàng nhưng họ cũng đã có kế hoạch nâng con số này lên 500 trong vòng 2 năm
tới. Đó là chưa kể đến sự hiện diện của hàng loạt các tên tuổi trong và ngoài
nước khác như Phở 24, Pizza Hut, Pizza Inn, Domino Pizza, Carl’s Jr. hay mới đây
nhất là Burger King.
Những tay chơi này đang cùng nhau
chia sẻ ngành công nghiệp trị giá hơn 40 triệu USD của Việt Nam, tính đến hết
năm 2011. Tỏ ý trở lại khi thị trường đã bị chia 5 xẻ 7, có thể nói Việt Nam sẽ
là một thách thức không nhỏ đối với McDonald’s.
Cơ hội của McDonald’s nằm ở
đâu?
Đầu tiên, thức ăn nhanh đã trở
thành một phần trong cuộc sống hằng ngày của giới trẻ. Khảo sát ngành công
nghiệp thức ăn nhanh do Nielsen Vietnam thực hiện vào năm 2010 cho thấy có đến
86% khách hàng tiêu thụ sản phẩm này thuộc độ tuổi từ 20-35. Là người đến sau,
McDonald’s cũng sẽ hưởng lợi từ những thành quả mà KFC đã dày công xây dựng tại
đây. KFC từng cho biết họ đã phải chịu lỗ liên tục trong 7 năm trời chỉ để hình
thành thói quen dùng fastfood cho người Việt.
Thêm vào đó, McDonald’s sẽ không
phải gặp quá nhiều khó khăn để hoàn thiện một chuỗi cung ứng chuẩn cho hệ thống
nhà hàng của họ tại Việt Nam. Các nhà sản xuất trong nước hiện nay đã có khá
nhiều kinh nghiệm phối hợp với các hệ thống fastfood như KFC, Lotteria hay
Jollibee. Và ngay cả trong trường hợp không tìm được đối tác cung ứng một loại
nguyên liệu nào đó thì McDonald’s vẫn có thể dễ dàng nhập khẩu từ những thị
trường trong khu vực lân cận như Trung Quốc, Thái Lan hoặc Úc (giống như cách mà
McDonald’s Singapore đang thực hiện).
Hơn nữa, tuy McDonald’s sẽ không
thể dựa quá nhiều vào các hoạt động kinh doanh bất động sản để phát triển tại
Việt Nam trong thời gian đầu bởi vì luật không cho phép người nước ngoài sở hữu
đất tại đây, nhưng đó cũng chính là vấn đề mà họ đã tìm ra được cách giải quyết
tại thị trường Trung Quốc và Ấn Độ. “Bắt chước” KFC thành lập liên doanh tại
Việt Nam hoặc bán master franchise để các đối tác phát triển sẽ là những sự lựa
chọn khả thi giúp McDonald’s thâm nhập thị trường một cách hiệu
quả.
Kế đến, mặc dù vào thị trường khá
lâu sau các đối thủ và nhiều vị trí thuận lợi đều bị chiếm mất, nhưng địa điểm
đẹp để McDonald’s phát triển nhà hàng sẽ không quá khan hiếm. Ở những đô thị lớn
như TP.HCM hay Hà Nội, vẫn còn có nhiều mặt bằng nằm ở những vị trí rất “chiến
lược” nhưng đến nay vẫn chưa có ai đủ khả năng tài chính hay “quen biết” để lấy
về. Đây cũng là lý do mà McDonald’s luôn yêu cầu đối tác master franchisee ở Ấn
Độ, Trung Quốc hay Việt Nam đều phải mạnh cả về vốn lẫn các mối quan hệ tại địa
phương. Thêm vào đó, hệ thống các cao ốc, siêu thị hay trung tâm thương mại hiện
đại vẫn đều đặn mọc lên mỗi ngày trong xu thế đô thị hóa nhanh chóng (bất chấp
nền kinh tế không mấy sáng sủa) đã và đang tạo ra thêm nhiều mặt bằng đẹp cho
các chuỗi fastfood tại Việt Nam.
Cuối cùng, khả năng thu hút sự
quan tâm của thị trường đối với McDonald’s nhờ vào danh tiếng đã được tạo dựng
sẵn trên toàn cầu của họ là rất khả quan. Vấn đề mức giá cũng không phải là trở
ngại quá lớn, bởi vì trong tâm lý người Việt thì fastfood vẫn đang được nhìn
nhận như là món ăn cao cấp. Tất nhiên, khi KFC vẫn đang theo đuổi chiến thuật
giá thấp, McDonald’s chắc chắn sẽ phải cân nhắc kỹ về vấn đề này nếu muốn cạnh
tranh được với đối thủ “truyền kiếp” này tại đây.
McDonald’s hãy xem
chừng!
Tuy có nhiều tiềm năng phát triển
như vậy, nhưng một nhà tư vấn chiến lược người Canada gốc Việt đã tính toán rằng
cơ hội franchise cho cá nhân của McDonald’s tại thị trường Việt Nam sẽ không khả
thi.
Theo ông, mức doanh thu bình quân
của một nhà hàng McDonald’s ở Canada là 2,4 triệu USD/năm và lợi nhuận khi đó
cũng đạt tầm 270.000 USD/năm. Hấp dẫn hơn, nếu được McDonald’s chấp nhận bán
franchise thì cá nhân sẽ chỉ phải bỏ ra 25% tổng số vốn cần thiết để đầu tư,
phần còn lại sẽ được ngân hàng cho vay không cần thế chấp. Trong khi đó tại Việt
Nam, sẽ không tìm được ngân hàng nào cho vay kiểu như vậy mà không buộc thế chấp
tài sản. Ngoài ra, những người có nhiều tiền cũng chưa chắc mua được franchise
của McDonald’s vì một trong những yêu cầu của tập đoàn này đối với franchisee là
phải trực tiếp điều hành nhà hàng và có kinh nghiệm quản lý kinh
doanh.
Quan trọng hơn, bài toán chi phí
mặt bằng mới là vấn đề lớn nhất mà franchisee của McDonald’s tại Việt Nam sẽ
phải đối mặt. Chi phí đầu tư cho một nhà hàng Jollibee mới tại TP.HCM với diện
tích hơn 100 m2 cách đây 2 năm đã là 200.000 USD. Chi phí cho nhà hàng mới của
KFC, Lotteria và McDonald’s (nếu có) chắc chắn cũng sẽ không thấp hơn con số này
vào thời điểm hiện tại. Giả sử một franchisee của McDonald’s thuê được mặt bằng
cực đẹp trên đường Đồng Khởi (trung tâm TP.HCM) với giá khoảng 20.000 USD/tháng
và đạt doanh thu cực tốt là 270.000 USD/năm (như ở Canada). Khi đó, với tiền
thuê mặt bằng 240.000 USD/năm cộng với các chi phí hoạt động khác, dự kiến người
franchisee này sẽ phải kinh doanh trong vòng ít nhất 10 năm mới đạt đến mức hoàn
vốn.
Có thể thấy, bán franchise cho cá
nhân sẽ không phải là một hướng đi khả thi để McDonald’s phát triển tại Việt
Nam. Và đó cũng không phải là cách làm của họ tại hầu hết các thị trường châu Á
lớn khác. Tại Trung Quốc, họ liên doanh với Tổng Công ty Nông nghiệp, Công
nghiệp và Thương mại Bắc Kinh (một công ty quốc doanh) ngay từ thời điểm ban đầu
thâm nhập thị trường và chỉ bắt đầu bán franchise cho cá nhân sau 13 năm hoạt
động. Ở Ấn Độ, McDonald’s bán master franchise cho 2 tập đoàn lớn là MD Vikram
Bakshi và Connaught Plaza Restaurants Ltd. Đến nay, tập đoàn này vẫn chưa bán
franchise cho cá nhân. Điểm chung của cả 3 master franchisee được McDonald’s
chọn này là họ đều sở hữu sẵn một lượng lớn bất động sản thích hợp cho việc kinh
doanh fastfood.
Tại Việt Nam, như đã đề cập ở phần
đầu bài viết, hiện đã có một tập đoàn bán lẻ bất động sản và một hãng kinh doanh
thời trang đang cùng đeo đuổi McDonald’s để trở thành master franchisee của
chuỗi này. Tuy cả 2 doanh nghiệp trên đều đang có những thế mạnh về mặt bằng bán
lẻ, khả năng tài chính và kinh nghiệm làm ăn, chúng ta vẫn không thể loại trừ
khả năng McDonald’s sẽ thành lập liên doanh (như đã làm ở Trung Quốc) để cạnh
tranh trực tiếp với KFC Vietnam, chuỗi fastfood đang dẫn đầu ngành với 60% thị
phần.
Nếu để ý, dễ nhận thấy rằng song
song với tốc độ phát triển nhanh chóng về số lượng thì chất lượng những địa điểm
xây dựng nhà hàng của KFC Vietnam cũng rất tốt. Để làm được điều đó, chắc chắn
không thể không nhắc đến vai trò của một số nhân vật tiếng tăm trong giới kinh
doanh có mối liên hệ mật thiết với KFC Vietnam. Đã phát triển tốt ở Trung Quốc
nhờ hợp tác với một tổ chức kinh tế của nhà nước, rõ ràng McDonald’s cũng đã
biết cách để thích nghi với môi trường kinh doanh có đặc trưng tương tự Việt
Nam.
Cùng với xu thế đẩy mạnh mở rộng
và phát triển tại các thị trường châu Á, rõ ràng Việt Nam đang nằm trong tầm
ngắm của McDonald’s. Tuy mọi kế hoạch vẫn còn nằm ở thì tương lai, nhưng sự kiện
“ông lớn” fastfood này có ý định quay trở lại Việt Nam chắc chắn sẽ là một cú
hích tốt cho thị trường. Khi đó, người được hưởng lợi lớn nhất không ai khác hơn
sẽ là người tiêu dùng. Bởi lẽ, sự hiện diện của McDonald’s sẽ khiến cho tất cả
các chuỗi fastfood còn lại phải nỗ lực hơn nữa nếu không muốn bị ‘nuốt’ mất thị
phần hiện có.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét